Wilt u een monumentaal of karakteristiek pand beter isoleren zonder de originele kozijnen te vervangen? Dan is de vraag welke ingreep het meeste oplevert: het glas in het bestaande raam vervangen, of een voorzetraam aan de binnenzijde plaatsen. Onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft daar een duidelijk antwoord op, en dat antwoord leest u in dit artikel.
In het kort
Bij een monumentaal of karakteristiek pand wilt u de originele ramen het liefst zoveel mogelijk laten zoals ze zijn. Maar bespaart dat wel genoeg energie, of kunt u beter het glas vervangen? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) liet dit in 2024 onderzoeken door de KU Leuven. De conclusie: een voorzetraam aan de binnenzijde bespaart vaak meer energie dan alleen het glas vervangen, zelfs als het voorzetraam gewoon enkel glas heeft. Hieronder leggen we in het kort uit hoe dat zit.
Dit artikel is een eenvoudige samenvatting van het onderzoek Besparingspotentieel van binnenvoorzetramen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (KU Leuven, 2024). Voor alle technische details verwijzen wij naar de oorspronkelijke bron. https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Binnenvoorzetramen,_besparingspotentieel
Waarom is dit onderzocht?
Bij een monument mag de uitstraling van de ramen niet verloren gaan. Toch wilt u natuurlijk ook minder stookkosten en meer comfort in huis. Er zijn dan grofweg drie mogelijkheden:
- Glas vervangen: het bestaande glas wordt vervangen door isolerend glas.
- Binnen voorzetraam plaatsen: het originele raam blijft zitten en er komt een extra raam bij.
- Raam vervangen: het hele raam, inclusief kozijn, wordt vernieuwd.
De RCE wilde weten wat energetisch meer oplevert: alleen het glas vervangen, of een voorzetraam toevoegen.
Waardoor verliest een raam warmte?
Een raam verliest warmte op twee manieren:
- Door het glas en het kozijn heen.
- Via kleine kieren rond het raam, waar warme lucht naar buiten ontsnapt en koude lucht naar binnen komt.
Bij oude ramen wordt dat tweede punt vaak vergeten. Uit metingen blijkt dat historische ramen tientallen keren meer lucht doorlaten dan moderne ramen. Vervangt u alléén het glas, dan blijven die kieren gewoon zitten en verliest u dus nog steeds veel warmte.
Wat is er precies getest?
De onderzoekers bekeken twee typen ramen: een houten schuifraam en een stalen raam. Van beide typen vergeleken ze wat er gebeurt als u alleen het glas vervangt, en wat er gebeurt als u er een voorzetraam bij plaatst met enkel glas, dubbel glas of vacuümglas. Zo werd precies duidelijk welke aanpak het meeste oplevert.
De resultaten in cijfers
De onderzoekers berekenden het totale warmteverlies, dus via het glas én via kieren voor beide ramen, in twee situaties: bij wind, en bij een flink temperatuurverschil tussen binnen en buiten.
Warmteverlies bij wind (windsnelheid 5 m/s)
| Situatie | Houten raam (Watt) | Stalen raam (Watt) |
|---|---|---|
| Origineel raam, enkel glas | 1002 | 1280 |
| Origineel raam, glas vervangen door vacuümglas | 568 | 793 |
| Origineel raam + voorzetraam met enkel glas | 329 | 430 |
| Origineel raam + voorzetraam met vacuümglas | 121 | 140 |
Warmteverlies bij temperatuurverschil (20 °C)
| Situatie | Houten raam (Watt) | Stalen raam (Watt) |
|---|---|---|
| Origineel raam, enkel glas | 807 | 1085 |
| Origineel raam, glas vervangen door vacuümglas | 274 | 598 |
| Origineel raam + voorzetraam met enkel glas | 319 | 420 |
| Origineel raam + voorzetraam met vacuümglas | 111 | 130 |
In beide tabellen ziet u hetzelfde patroon: een voorzetraam met gewoon enkel glas presteert al beter dan het duurdere vacuümglas in het oude raam. Alleen bij bijna windstil weer doet vacuümglas in het oude raam het net zo goed.
Andere conclusies uit het onderzoek
- Het maakt weinig uit hoe ver het voorzetraam van het oude raam af staat.
- Zelfs een voorzetraam met enkel glas isoleert al flink beter dan het originele raam.
- Een goed afgesloten voorzetraam voorkomt niet alleen warmteverlies, maar ook condens en houtrot.
Wat betekent dit voor uw pand?
Goed nieuws voor monumenteigenaren: u hoeft het originele raam niet te vervangen om flink op energie te besparen, en u hoeft ook niet per se voor het duurste glas te kiezen. Een goed geplaatst binnen voorzetraam bespaart meer energie dan alleen het glas vervangen, terwijl de originele uitstraling van uw raam volledig behouden blijft.
Bij ISOGLAS plaatsen wij bij onze binnen voorzetramen altijd luchtdicht, zodat u deze besparing ook echt in huis haalt, wij bieden de garantie dat er geen vocht zal ontstaan.
Veelgestelde vragen
Dat is een kleinere ingreep, maar de kieren van het oude raam blijven zitten. Een voorzetraam pakt zowel de isolatie als de kieren aan, en bespaart daardoor meer.
Nee. Zelfs een voorzetraam met gewoon enkel glas presteert al beter dan alleen het oude glas vervangen.
Niet als het goed geplaatst is. Een luchtdicht voorzetraam voorkomt juist condens tussen de ramen.
Vooral voor eigenaren van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en karakteristieke panden die willen verduurzamen zonder de originele ramen te verliezen.
Dit artikel is een samenvatting van het onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de KU Leuven (Roels, 2024). Voor alle cijfers en methodiek verwijzen wij naar de oorspronkelijke publicatie. https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Binnenvoorzetramen,_besparingspotentieel
